Onze kerntaken

TenneT's belangrijkste taken bestaan uit het verzorgen van transportdiensten, het verzorgen van systeemdiensten en het faciliteren van de energiemarkt. Onze kerntaken vloeien voort uit onze aanwijzing als netbeheerder op grond van de Nederlandse Elektriciteitswet (E-wet) en de Duitse wet op de energiesector (Energiewirtschaftsgesetz, EnWG).

Ontdek onze kerntaken

Innovatie

Kunnen onderling gekoppelde thuisaccu’s en oplaadpunten voor elektrische auto’s bijdragen aan de handhaving van de elektriciteitsbalans? TenneT past innovatieve blockchain-oplossingen toe in proefprojecten in Duitsland en Nederland om flexibele toegang tot decentraal vermogen te faciliteren.

Lees meer
Ons hoogspanningsnet

TenneT beheert het hoogspanningsnet in Nederland en grote delen van Duitsland. TenneT transporteert elektriciteit op 110.000 Volt (110 kV) en hoger. Met ongeveer 24.500 kilometer aan hoogspanningsverbindingen, steken we de grenzen over en verbinden we landen.

Ontdek ons hoogspanningsnet

Netkaarten

Kaarten van ons onshore en offshore hoogspanningsnet.

Naar netkaarten
Elektriciteitsmarkt

De energiesector is volop in ontwikkeling. Het proces van de Europese marktintegratie begon enkele jaren geleden en heeft als doel marktpartijen in staat te stellen om gas en elektriciteit eenvoudig en efficiënt internationaal te verhandelen.

Ontdek de elektriciteitsmarkt

Digitaal dashboard

Het digitale dashboard voor TenneT klanten.

E-Insights

Het is onze visie om een van de meest transparante Transmission System Operators (TSO's) in Europa te zijn en daarmee waarde te creëren voor de samenleving. In Energy Insights gaan we dieper in op bepaalde onderwerpen rondom energie en tonen we data, informatie en waardevolle inzichten.

E-Insights

E-Insights

Feiten & cijfers gerelateerd aan TenneT, ons grid en de ontwikkeling ervan kunnen hier gevonden worden.

Lees meer
Bedrijf

TenneT is een toonaangevende Europese netbeheerder (TSO), met activiteiten in Nederland en in Duitsland. Wij streven ernaar om een betrouwbare en ononderbroken levering van elektriciteit in ons hoogspanningsnet te garanderen voor ongeveer 42 miljoen eindverbruikers.

Ontdek ons bedrijf

Wij zijn TenneT

Kennismaken

Podcast 'Op Spanning'

De energietransitie is een groot maatschappelijk vraagstuk. Veel verschillende partijen spelen hierin in een rol. In een nieuwe podcastserie genaamd ‘Op Spanning’ gaat TenneT komende periode hierover in dialoog met uiteenlopende stakeholders. Presentatie is daarbij in handen Sofie van den Enk.

In de vierde aflevering gaan Maarten Abbenhuis (TenneT) en Lieve Declercq (Spie) in gesprek over mensen en materialen. De energietransitie brengt een forse verbouwing van het energiesysteem met zich mee. Er zijn veel nieuwe kabels en schakelstations nodig om alle (duurzame) elektriciteit te transporteren.

Een aflevering over de werkgelegenheid die dat met zich meebrengt en de uitdagingen die daarbij horen.

Luister onze podcast hier!

Lees het transcript

Op Spanning #4 - Lieve Declercq en Maarten Abbenhuis over mensen en materialen in de energietransitie
Sofie

Welkom bij deze podcast genaamd 'Op Spanning'. Mijn naam is Sofie van den Enk. In deze podcast gaan we dieper in op onderwerpen die de energietransitie raken. Dat doen we vandaag met Maarten Abbenhuis, COO van netbeheerder TenneT en met een gast en deze keer is dat Lieve Declercq, werkzaam als directeur bij Spie, een bedrijf dat is gespecialiseerd in het aanleggen en onderhouden van energienetten. En we gaan in dit gesprek inzoomen op die uitvoeringsfase van de energietransitie en welke uitdagingen daar allemaal bij komen kijken.

 

Sofie

Eerst introduceer ik graag de gasten hier aan tafel. Om met jou te beginnen Maarten, jij bent Chief Operating Officer bij TenneT, de landelijke beheerder van het hoogspanningsnet. Kun je kort vertellen wat jouw rol is bij TenneT?

 

Maarten

Ik loop al een tijdje mee bij TenneT en sinds januari 2021 zit ik in de directie en daar ben ik operationeel verantwoordelijk voor zowel TenneT Nederland als TenneT Duitsland. En TenneT is een geweldig bedrijf. Wij zitten in het midden van de energietransitie. En onze wettelijke taken zijn, dat we alle opgewekte elektriciteit, brengen van waar het opgewekt wordt, naar waar het verbruikt wordt.

 

Maarten

Nou dat doen we met ons bestaande net, maar we investeren ook heel veel in het toekomstige net en we hebben een aantal buitenlandverbindingen omdat we ook met elkaar in Europa hebben afgesproken dat we het net samen altijd aanhouden. Dat doet TenneT ook.

 

Sofie

En daarbij verantwoordelijk voor, op dat operating niveau dus. Een spannende baan.

 

Maarten

Hartstikke leuk. 24 uur per dag.

 

Sofie

Jazeker. Lieve, jij bent de bestuursvoorzitter bij Spie. Kun jij in een paar zinnen vertellen wat jouw bedrijf precies doet?

 

Lieve

Ja, met plezier. En ja, ook hier, dankjewel voor de uitnodiging. Ik vind het heel mooi dat we op deze manier met elkaar in gesprek mogen gaan. Spie is een multi-technische dienstverlener. Dat is een klein woord om eigenlijk te vertellen dat we specialist zijn in het aanleggen, het onderhouden, ontwerpen van elektrische, mechanische en connectiviteit installaties in eigenlijk zowat alle markten die je kunt voorstellen. Dus we zijn sterk in hoogspanning en energietransitie inderdaad.

 

Lieve

We zijn aanwezig in de domeinen van de infrastructuur. Dus bruggen, tunnels, sluizen, alles langs de autosnelwegen. We zijn heel sterk in datzelfde brede gebied, in alles wat je maar industrieel kunt bedenken. Dus de petrochemie, maar ook verpakkingslijnen, machinebouw, food en pharma, dat is heel breed. En alles wat met complexe gebouwen te maken heeft. Dus eigenlijk overal waar techniek een essentiële rol speelt, vind je ook Spie.

 

Sofie

De kop is er een beetje af, maar om er extra in te komen, dan beginnen we ook altijd met een paar stellingen. Dus mag ik om te beginnen jullie vragen of je met ja of nee wil antwoorden. En dan een korte reactie, dus dat is de uitdaging. In de loop van het gesprek, komen we dan uitgebreider terug op alles wat we dan nu bespreken. We hebben in Nederland genoeg mensen en materialen om al het werk uit te voeren. Lieve?

 

Lieve

Ja. Nu ja.

 

Sofie

Nu ja, maar straks?

 

Lieve

Als het echt volle bak gaat beginnen, dan niet.

 

Sofie

Oké, dus het is nog niet volle bak begonnen?

 

Lieve

Nee, zeker niet.

 

Sofie

Oké. Spannend. Er moeten meer innovaties komen, want met alleen kabels en masten gaan we het niet redden. Maarten?

 

Maarten

Eens. Nou ja, we moeten veel breder kijken. En het gaat natuurlijk niet alleen maar om infrastructuur. Het uiteindelijke doel is CO2 reductie. En dat kunnen we niet alleen oplossen met meer infrastructuur. Dan zullen we ook echt innovatief bezig moeten zijn om het bestaande net beter te benutten, maar ook om met innovatieve marktideeën te komen zodat we ook het gebruik van elektriciteit in de toekomst veel meer mee laten bewegen op de beschikbaarheid van bijvoorbeeld wind- en zonne-energie.

 

Sofie

Dus een deel van de oplossing zit in dingen die nog bedacht moeten worden?

 

Maarten

Jazeker.

 

Sofie

Volgende. We praten te veel en doen te weinig. Lieve?

 

Lieve

Ja absoluut. Absoluut.

 

Sofie

Het is heel slecht dat we nu een podcast maken. Maar ja.

 

Lieve

Vandaag de dag zijn er heel veel mensen die praten, heel veel mensen die op bureaus zitten. We hebben ongeveer dezelfde hoeveelheid mensen buiten werken. Maar we hebben veel meer mensen aan het werk.

 

Sofie

Precies. Dus we moeten ook mensen buiten aan het werk hebben om het allemaal-

 

Lieve

Of minder mensen binnen.

 

Sofie

Ja, dus we gaan straks naar buiten. Veilig werken krijgt voldoende aandacht in de energietransitie, Maarten?

 

Maarten

Nee, dat vind ik niet. Maar dat staat los van de energietransitie. Dus ik vind veilig werken moet altijd meer en veel aandacht krijgen. Want er is geen één baan zo belangrijk, dat je daar enige vorm van beschadigingen of incidenten krijgt. Of dat je daarmee geconfronteerd wordt. Dus ik vind ook dat we als sector heel breed daar continu aandacht voor moeten vragen, zodat iedereen 's avonds ook met voldoende energie weer thuis zit. En zero harm, is echt het streven.

 

Sofie

Ja, de energietransitie is natuurlijk super actueel. De omschakeling naar duurzame bronnen om klimaatverandering tegen te gaan, is bittere noodzaak. Dat blijkt echt uit alle wetenschappelijke publicaties. Bovendien spelen geopolitieke ontwikkelingen een grote rol. We willen versneld af van de afhankelijkheid van bijvoorbeeld Russisch gas. Dat betekent dat we in Europa en ook in Nederland volop bezig zijn met een nieuw energiesysteem. Maarten kun jij toelichten wat dat precies voor TenneT betekent?

 

Maarten

Ja voor TenneT, heel concreet betekent dat, dat wij een systeem, dat werd net ook al aangehaald in de jaren '60 en '70 met elkaar hebben gebouwd, waar de aanbod heel eenvoudig de vraag volgde, dat we dat helemaal om moeten bouwen naar een systeem dat veel dynamischer gebruikt wordt. Want hoe gaan we alle door wind en zon opgewekte elektriciteit keurig netjes over het land en Europa verdelen? En dat betekent dat we stations moeten moderniseren. Dat betekent dat we infrastructuur bij moeten bouwen. En dat vraagt gewoon om heel veel investeringen.

 

Sofie

En innovaties inderdaad, wat je net ook noemde. Kun je wat voorbeelden geven van de belangrijkste projecten?

 

Maarten

Voor mij is het altijd heel moeilijk om de belangrijkste projecten te kiezen.

 

Sofie

Dan heb je altijd het idee dat je andere projecten tekort doet.

 

Maarten

Precies, maar soms zijn ogenschijnlijk kleine ontwikkelingen, brengen heel veel voordeel. In het oog springend zijn natuurlijk die grote windparken die we op zee bouwen. In 2009 was het eerste TenneT windpark gebouwd met echt relatief weinig megawattjes. En nu zijn we al bezig met ontwikkeling van twee gigawatt parken. Dat is drie keer zo veel als wat Amsterdam gebruikt. Dus die groei, die is echt enorm. Dat springt in het oog.

 

Maarten

Maar veel belangrijker is, dat netwerk dat we in de jaren '60, '70, '80 hebben opgebouwd met elkaar, dat moeten we ook in een goede staat houden, in topconditie. Dus die vervangingsinvesteringen die spelen een beetje op de achtergrond, maar die zijn hartstikke belangrijk. Dus al onze stations moeten in de loop der jaren ook gemoderniseerd worden.

 

Maarten

Daarnaast zien we ook, want dat is heel actueel ook in het nieuws. Er wordt gesproken dat het netwerk vol zit en dat het druk is op het elektriciteitsnetwerk. Wij werken ook aan platformen, dus digitale oplossingen om ervoor te zorgen dat we juist op de laagste niveaus, dus echt zelfs in een woonwijk, oplossingen kunnen bieden via IT. Dat zijn hartstikke belangrijke projecten, maar die zitten veel minder in het zicht.

 

Sofie

Lieve, wat merk jij daarvan, binnen jouw bedrijf?

 

Lieve

Wat wij daarvan merken is dat we in Nederland heel veel werk hebben en ook heel veel perspectief voor werk hebben. Wij trekken heel erg sterk samen op, TenneT en Spie. En één van de belangrijkste vragen die wij altijd neerleggen is: zorg er nou voor, dat we een continue stroom van werk hebben en dat als er versneld moet worden, dat we ook samen kunnen versnellen. Dus zorg er nou voor dat we niet zo meteen zeggen van: "Nu hebben we drie maanden geen werk."

 

Lieve

Of dat we zo meteen heel veel mensen meer geworven hebben om al het werk te doen en dat we dan over zes jaar met alle mensen blijven zitten. En dat merken we heel sterk, dat we dat tempo met elkaar goed doen. En wat we daar bijvoorbeeld ook van merken is dat we ook samen die innovatie opdrachten lopen met elkaar. En dan gaat het met name over standaardisering van stations, plannen van stations, bouwen of ontwerpen van stations. Dat je veel meer de digitale manier gaat gebruiken.

 

Lieve

En dat we met elkaar dat goed ontwikkelen samen. En dus dat betekent dat je veel meer voorspellend kunt zijn van: hoe bouwen we nou, wat komen we daar in tegen? Dat je dus minder fouten met elkaar maakt. En dat wat je gepland hebt te bouwen ook daadwerkelijk binnen de tijd dat je met elkaar afgesproken hebt, ook kunt bouwen.

 

Sofie

Ja, jullie trekken echt op als partners?

 

Lieve

En daar zit echt wel innovatie in. Wat voor ons echt heel belangrijk is, is dat we een continue stroom van werk krijgen. En ook als die zou moeten gaan versnellen of als die gaat versnellen. Want net zei ik al: "Hij is nog niet aan het versnellen." Dat je ook echt mekaar kunt vasthouden daarin.

 

Sofie

Die continue stroom van werk die voorzie ik wel. Blij, als ik jullie zo beluister. Wat zijn nou de projecten die bij jou eruit springen, waar je echt trots op bent?

 

Lieve

Ik heb precies hetzelfde wat Maarten nou zegt. Ik ben even gaan vragen bij mijn collega's van: "Nou, noem nou eens een keer een paar projecten waar je nou echt heel trots op bent?" En zij zeggen van: "Ja, we zijn op alles heel erg trots, dus we willen eigenlijk niet eens iets noemen. Dat zou onrecht doen aan alle mensen die in het land zo hard werken, zowel én de hoogspanningslijnen als de transformatorstations. Dus we willen eigenlijk geen projecten noemen. We zijn op alles even trots."

 

Maarten

En daarnaast is ook TenneT een bedrijf dat veel meer doet dan projecten. We hebben ook de verantwoordelijkheid voor die leveringszekerheid. En juist ook in die verantwoordelijkheid, die wettelijke taak om het licht altijd te laten branden, daar zijn hartstikke veel mensen in actief. Daar werken veel mensen, zowel in Nederland als in Duitsland, daar zijn we net zo trots op. Dat is hartstikke belangrijk.

 

Sofie

Misschien zou je dan kunnen zeggen dat je gewoon trots bent op de mensen met wie je alles wat er moet gebeuren doet. Trots zit dus niet per se in projecten.

 

Lieve

Nee, die zit inderdaad in onderhoud en continuïteit. Daar treffen we mekaar ook in. Want Spie bouwt ook niet alleen maar aan projecten, maar is soms actief en onmiddellijk aanwezig in de storing. Want zo'n grote leverzekerheid, die er in Nederland is, dat we altijd kunnen vertrouwen op dat er stroom uit de stekker komt, dat we onze apparaten altijd kunnen gebruiken. Dat merk je pas als je eens een keer naar bepaalde landen in het buitenland gaat, hoe bijzonder dat is. Dat heeft te maken met goed ontwerp, met goede bouw, met goed onderhoud, maar ook met goed oplossen van storingen.

 

Lieve

En dan heb je het bedrijf TenneT dat dat als primaire taak heeft, maar Spie die dat ook vertaalt als primaire taak. Dus onze mensen in het veld zijn net zo betrokken als de TenneT mensen bij die leverzekerheid. Dus die engageren zich daar ook voor, als er een tandje extra bijgezet moet worden, doen die dat. Dus dat betekent soms in weer en wind, midden in de nacht, in soms ook hele moeilijke, onveilige situaties. Toch ook eerst denken van hoe kan ik het veilig doen, maar wel die snelheid. Omdat daar achter huishoudens zitten, vitale functies zitten, cruciale bedrijven zitten die niet stil mogen lopen. Dus daar vinden wij mekaar ook in. Dus wij begrijpen TenneT en we begrijpen de klant achter de klant van TenneT.

 

Sofie

Dat is heel erg mooi in lijn met waar we mee begonnen, inderdaad. Dat jullie eigenlijk ook trots zijn op dat hele belangrijke werk wat misschien niet zichtbaar is, totdat het misgaat inderdaad. We hadden het al over de enorme hoeveelheid werk die op ons afkomt. Kunnen jullie dat schetsen? Wat moet ik me daarbij voorstellen en hoe ga je daar mee om, wetende dat er een soort tsunami van werk op ons afkomt? Lieve?

 

Lieve

Wij zijn daar eigenlijk nu relatief rustig in omdat wij eigenlijk vinden dat er te weinig werk op ons afkomt. Dus aan de ene kant positief, want we zien dat er een goeie pijplijn aankomt. Maar we merken ook, eigenlijk heeft de markt nu, zoals wij daar naar kijken, geen probleem om de opgave te maken. Nu. Wij hopen eigenlijk nog eens een keer, dat die versnelling er nu ook echt gaat komen. Dat we misschien krap komen te zitten omdat we nu ook niet per se massaal werven bijvoorbeeld, omdat we het nog prima aankunnen. "Dus TenneT, kom maar op", zeggen wij, "kom maar op met dat werk."

 

Sofie

Maarten?

 

Maarten

Dat is goed om te horen. Wij zien echt een enorme groei in onze portfolio. En dat heeft diverse redenen, dus we zien dat de ambities zowel vanuit Brussel, als Berlijn, als Den Haag, nog steeds blijven groeien. Maar we zien ook dat er steeds meer klant aansluitingen worden aangevraagd bij TenneT en ook bij de regionale netbeheerders, want daar zit ook een heel groot stuk van de energietransitie opgave. En dat is eigenlijk wel motiverend. Dus we denken niet dat het nu allemaal kan, maar we zijn enorm aan het groeien als onderneming. En in 2021 hebben we ongeveer vier miljard geïnvesteerd. Maar we groeien door naar een bedrijf dat in 2025 zes miljard per jaar kan investeren op een duurzame manier.

 

Maarten

En dat betekent dat we daar als onderneming naar toe moeten groeien.En dat moeten we overal doen. Maar om die zes miljard te kunnen investeren op jaarbasis, zal iedereen in de keten moeten presteren. Dus dat betekent ook dat we de juiste vergunningen op tijd moeten krijgen. Dat betekent ook dat we de inpassing op tijd moeten krijgen. En dat betekent dat ook de leveranciersmarkt met ons mee zou moeten groeien, want er komt echt heel veel werk aan.

 

Sofie

Oké, dat brengt ons bij het tweede blok: de uitdagingen die dat dan weer met zich meebrengt. Want we hadden het er al eventjes over bij de stellingen. Kunnen we dat werk allemaal aan? Één van die bottlenecks is de beschikbaarheid van mensen. Lieve, jij geeft aan we zijn niet heel erg actief nu aan het werven omdat we het nu nog aankunnen. Is dat wel iets waar je mee bezig bent, als je naar de toekomst kijkt?

 

Lieve

Ja, we zijn daar heel intensief mee bezig. Wij moeten het op onze schouders nemen dat we zo meteen niet "Nee" moeten zeggen aan TenneT, als inderdaad de opgave echt los komt. Als de versnelling echt gaat komen-

 

Sofie

Hoe kan je daar nou op voorsorteren?

 

Lieve

Aan de ene kant, wat ik net al zei, het investeren in die standaardisering en innovaties. Dat je ook sneller zou kunnen ontwerpen en sneller kunt bouwen. En door intern op te leiden, door onze eigen opleidingsprocessen sneller te laten lopen. Maar de markt, de aannemerijmarkt of de installatiemarkt, is volgens mij altijd wel gebleken om redelijk flexibel te kunnen omgaan daarmee. Het is een beetje een kip en ei verhaal.

 

Lieve

Ik kan daar nu niet echt concreet op zeggen van: "Ja morgen hebben we natuurlijk geen vat van 100 mensen beschikbaar." Maar zo snel gaat het ook niet. Nee, ik zou liever hebben dat we morgen wel dat probleem hebben, of dat ik nu dat probleem heb.

 

Sofie

Want dat zou betekenen dat die versnelling dus aan het gebeuren is.

 

Lieve

Ja, maar tegelijkertijd is het ook een gesprek dat we met TenneT hebben. Laatst sprak ik een lijnwerker. Dat zijn mensen die hoog in de lucht die hoogspanningslijnen trekken. Die grote dikke elektriciteitskabels trekken. Die zei: "Vroeger had ik een vrij beroep," zei hij, "vroeger, ik weet wat ik technisch moet doen. Ik weet hoe ik dat veilig moet doen. Ik hou mij ook aan al die regels."

 

Lieve

"Vandaag de dag", zegt hij, "heb ik allemaal mensen om mij heen die mij controleren." En zegt hij, "En dus ik heb geen vrij beroep meer. Maar het werk, het technische werk, is hetzelfde werk gebleven." Dat zeggen wij ook en dat proberen we het gesprek ook met TenneT aan te gaan. Er zitten vandaag de dag meer mensen binnen, dan dat er buiten zijn. Het moet omgekeerd zijn. Dus vandaag de dag zien dat er heel veel papierwerk moet gebeuren. Heel veel bewijsvoering moet plaatsvinden. Heel langzame processen zijn, ook in de vergunningswereld. Het is echt heel raar. We bouwen een groot onderstation of een groot transformatorstation, die bouw je in een jaar.

 

Maarten

Anderhalf jaar.

 

Lieve

Anderhalf jaar kan je die wel bouwen, maar we zijn tien jaar bezig met vergunningen. Met regels, met obstructie van de omgeving. Dus we willen allemaal energietransitie, maar de discussie gaat alleen maar over meer mensen, maar gaat ternauwernood over de procedurele kant.

 

Sofie

TenneT groeit van 6.000 naar 10.000 medewerkers over de komende jaren. Gaan die allemaal binnen of buiten zitten?

 

Maarten

Dat is een goeie vraag. Onze ambitie is dat het grootste deel daarvan echt buiten gaat werken. Dus wij willen investeren, ook in de mensen die daadwerkelijk de energietransitie vorm gaan geven.

 

Sofie

Die lijnwerker.

 

Maarten

Bijvoorbeeld. Of de engineer, of de onderhoudsmonteur of de vakbekwame persoon. Maar dat betekent niet dat we niet zonder die ondersteunende diensten komen. Want ook in de wet en regelgeving, in de regulering, is het inderdaad complexer geworden. Dus de beweging die Lieve aangeeft, die herken ik ook bij TenneT. Maar de focus ligt bij ons op de groei en de uitvoering van de organisatie. Dus focus dat we meer performance kunnen leveren met zijn allen. En het is inderdaad een behoorlijke groei wat je aangeeft van ongeveer 6.000 mensen naar ongeveer 10.000 te gaan. Het gaat eigenlijk niet om de mensen, maar het gaat om: wij willen zes miljard per jaar kunnen investeren. Maar die groei, die kennen we eigenlijk al langer. Want toen ik bij TenneT kwam werken, werkten er ongeveer 800 mensen. Dus we groeien echt al een behoorlijke lange periode.

 

Sofie

En hoeveel vacatures hebben jullie op dit moment?

 

Maarten

Op dit moment hebben we ongeveer 200 vacatures. En dat is goed en dat houden wij ook zo, dus we laten dan ook gestaag vacatures los, zodat we continu op een goeie manier daar kunnen zoeken. En dat doen we heel internationaal, want we zijn niet alleen actief in Nederland, ook in Duitsland en we hebben nu zelfs al meer dan 60 nationaliteiten bij TenneT werken. En dat betekent ook dat we in een wat bredere talentvijver kunnen vissen, dan alleen maar in Nederland.

 

Sofie

Laten we het ook nog even hebben over materiaal. Want als je daarover leest, denk je, dat is wel een probleem over de komende jaren. Er moet toch een heleboel gemaakt en gebouwd worden. Waar halen we die materialen vandaan, gezien ook de mondiale ontwikkelingen. Hoe zien jullie dat?

 

Maarten

Wij volgen dat nu echt op de voet. Zeker gezien de ontwikkelingen in Rusland en de Oekraïne, zien we dat bijvoorbeeld de staalprijs, niet alleen door de ontwikkelingen van economie. We groeien behoorlijk wereldwijd, maar ook door de frictie in Rusland en Oekraïne, dat die staalprijs behoorlijk beïnvloed is. En als je ziet dat wij alleen al meer dan 50 transformatoren nodig gaan hebben die voor een heel groot deel uit staal en koper bestaan, zien we gewoon dat de prijsniveaus enorm gaan stijgen. We kunnen alleen niet, net zoals een commerciële onderneming denken: "Nou, dan stel ik het maar even uit." Die energietransitie, die moeten we in 2030 voor een groot deel voor elkaar hebben. In 2050 helemaal.

 

Sofie

Dus wat zijn dan de oplossingen?

 

Maarten

We kunnen dus niet vertragen daarin. En dat betekent dus dat we ook echt na moeten denken, met de overheid, over hoe we niet alleen de duurzaamheid op het radar houden, maar ook de betrouwbaarheid en de betaalbaarheid. En dat het af en toe een impact zal hebben op de prijzen die de consument voor elektriciteit en het netwerk betalen, dat is onvermijdelijk onder deze omstandigheden.

 

Sofie

En dat is natuurlijk wel inderdaad een pijnlijk verhaal. Hebben jullie al creatieve oplossingen voor het materialen vraagstuk?

 

Lieve

Nee, wij zien precies hetzelfde. Wij volgen dat ook op de voet. Het enige wat wij nu kunnen doen, en dat is precies wat Maarten zegt, we vertalen dat in dagprijzen. Dus het partnership hierin is dan wel positief, dat men begrijpt dat je dit in dagprijzen moet vertalen en dat vertaalt zich inderdaad automatisch in een hogere prijs. Oplossingen die je kunt hebben, is proberen dingen vast te leggen, dat je ieder geval de capaciteit hebt. Maar je moet inderdaad op dit moment de prijs, moet je loslaten. Want als je denkt in prijs en in capaciteit, dan zou je de capaciteit niet krijgen.

 

Sofie

Dan wordt het een onmogelijke puzzel. We moeten nu gewoon aanvaarden dat die prijzen gewoon hoog zijn. En blijven-

 

Lieve

En dan ben je als TenneT, want dan praat je over veel meer een wereldwijde markt. Staal, maar ook de producenten, die iets met die staal doen, die dat dus weer verwerken in die machines, die transformatoren uiteindelijk zijn, daar zijn er ook geen wereld meer van. Daar zijn een beperkte hoeveelheid van en die hebben het op dit moment ook voor het uitkiezen. Dat is misschien een beetje zwart-wit geformuleerd maar-

 

Maarten

We worden aan de andere kant ook weer geconfronteerd met hele hoge elektriciteitsprijzen. Dus ja, ook de kostprijs gaat omhoog. Maar hun afzet is wel gegarandeerd.

 

Lieve

Wereldwijd en uiteindelijk vertaalt zich dat in de prijs van ook de elektriciteit bij de consument. En ik denk dat we daar toch een paradigma shift zullen moeten open vizier aangaan. De wereld elektrificeert. De hoeveelheid prijs, kost die je betaalt in je huishoudelijk budget voor die wens, die duurzaamheidswens, die wordt hoger. Je zult ook. En dat is misschien ook een overheidstaak, bewust moeten worden. We willen met elkaar verduurzamen, daar is geen discussie meer over, in ieder geval niet in West-Europa.

 

Sofie

Op huishoudelijk niveau denk ik wel hoor. Ik denk dat er toch nog veel consumenten zijn die zeggen: "Ik heb helemaal geen duurzaamheidswensen."

 

Lieve

Dat weet ik niet.

 

Sofie

Nou, ik weet het wel, hoor.

 

Lieve

Ja oké. Nou-

 

Maarten

Nou ik denk dat dat ondertussen wel geland is. Ik kan me wel voorstellen dat op huishouden niveau niet iedereen begrijpt wat de impact op de infrastructuur is van die duurzaamheidswens. Ik denk dat daar misschien nog wel een gat zit, maar dat we met zijn allen moeten verduurzamen om een betere wereld achter te laten of of te stabiliseren. Ik denk dat dat heel belangrijk is, dat weet iedereen.

 

Lieve

En zeker ook de geopolitieke consequenties van wat er allemaal gebeurt, vandaag de dag. Ook die materiaalprijzen bijvoorbeeld. Ook op de opgave die er ligt, dat uiteindelijk, dat zich vertaalt in een grotere hoeveelheid van het huishoudelijk budget dat naar energie gaat. Dat zullen we met elkaar moeten accepteren. Dus in de keuzes wat je met je huishoudelijk budget doet, gaat in de nabije toekomst per definitie meer geld naar elektriciteit.

 

Sofie

Ja, dat is die paradigma shift. Daar moeten we gewoon allemaal in mee.

 

Lieve

De duurzame wereld heeft een prijs, maar die moeten we, vind ik persoonlijk, met liefde en plezier willen betalen.

 

Sofie

Ja, ik ben het er helemaal mee eens. Ik heb het idee dat dat op individueel niveau toch voor mensen soms nog wat anders ligt. Maar de bewijzen zijn er en het moet gewoon gebeuren. Dus dat brengt het automatisch bij het volgende blok van de podcast, het is natuurlijk al even voorbij gekomen. Het belang van innovaties. Belangrijk onderdeel van die puzzel die we moeten leggen met elkaar. We hebben gewoon slimme oplossingen nodig. Zijn daar voorbeelden van te noemen? Ik zal niet vragen naar projecten, want dan moet je weer één van je kindjes naar voren schuiven en dat is dus lastig.

 

Maarten

Voor ons ... Kijk, we innoveren op diverse vlakken. Niet alleen in de digitale omgeving, wat ik al eerder aangaf in het begin, dus door meer gebruik te maken van lokale initiatieven, via een digitaal platform kunnen we het netwerk beter benutten. Maar wat we ook al bijvoorbeeld in de wet nu hebben geregeld, is dat we de reservecapaciteit die we altijd in het netwerk aanwezig hebben, dat we die op sommige plekken kunnen benutten voor de opwekking van duurzame energie.

 

Maarten

En op het moment dat er dan toch iets mis zou gaan in het netwerk, dan schakelen we alleen die opgewekte duurzame energie af en dan hebben de huishoudens daar helemaal geen last van. Nou, dat is nieuw, dat was een paar jaar geleden ondenkbaar, maar dat gaan we nu toch al op bepaalde plekken inzetten in Nederland om er voor te zorgen dat we niet overal hoeven te investeren, maar dat we ook het bestaande net gewoon veel beter gaan gebruiken.

 

Sofie

Ja, er wordt natuurlijk ook wel eens kritiek geleverd op de innovatiekracht van de energiesector. Het is allemaal conventioneel en een beetje behoudend, ook omdat die die leveringszekerheid zo hoog in het vaandel staat, denk ik. Het is toch gewoon een sector die gewend is om op zekerheid en op safe te spelen? Hoe zie jij dat, Lieve?

 

Lieve

Ja, ik vind dat persoonlijk onterechte kritiek omdat ... Dat is heel gemakkelijk gezegd. Maar het belang van lange termijn te denken. Dit is niet een opgave die je voor één jaar doet. Dat structureel goed inrichten van zo'n netwerk. De bovenkant en de onderkant, dus hetgeen wat in de lucht zweeft tenminste, die kabels en ... Dan doe je echt wel ...

 

Lieve

Dat is een oordeel dat te hard is omdat het op lange termijn denken alleen maar kan met ook een hoge mate van nauwkeurigheid met risicomijdendheid. En ik vind eigenlijk dat in die balans van die twee, er juist heel veel innovatiekracht is en ook best wel moed is. Dat laat onverlet dat ik blijf een pleidooi doen voor die voorkant innovatie, dus die wettelijke, die procesinnovatie. Maar als je kijkt naar hoe ingewikkeld dat is, dan moet je echt wel daar met heel veel eerbied naar kijken. En dan is er dus juist heel veel innovatiekracht, daar heb ik echt wel ook respect voor, hoor.

 

Maarten

Ik ben het daar ook echt mee eens. Dus we ogen misschien wat traditioneel, omdat we echt die leveringszekerheid hoog willen houden en daar ook een bepaald gedrag in laten zien. Maar dat is wel goed voor ook de welvaart en alle consumenten. Maar als je ziet wat er de afgelopen 10, 12 jaar gebeurd is in het energielandschap, dan kan niemand zeggen dat wij niet innoveren. Dus het eerste windpark was, als ik me niet vergis, rond de 60 megawatt en nu bouwen we ze al van 900. En in Nederland rollen we ze van 700 megawatt uit. En we gaan naar twee gigawatt.

 

Maarten

Dat is enorm veel. Dat zijn hele steden die we in één keer van elektriciteit voorzien. Daarnaast, hebben we in de laatste jaren ook het hele Europese energiemarkt aan elkaar gekoppeld. Waar we voorheen alleen met een paar buurlanden handelden, handelen we nou met heel Europa en alle capaciteiten worden volledig automatisch berekend elk jaar, wat we veilig aan de markt kunnen geven. Nou, dat zijn innovaties die echt voor de consument niet zichtbaar zijn, maar die in het energielandschap, hartstikke belangrijk zijn.

 

Sofie

We hebben het tot slot over veiligheid, veilig werken. Het komt ook al een paar keer voorbij natuurlijk, het belang daarvan. Jullie beide organisaties besteden hier natuurlijk veel aandacht aan, dat dat lees ik in jullie jaarverslagen. De snelheid van de energietransitie, die kan wel op gespannen voet staan natuurlijk met dat belangrijke thema van veiligheid. Hoe kijken jullie hiernaar?

 

Maarten

Nee, absoluut niet.

 

Sofie

Dat mag niet op gespannen voet staan natuurlijk.

 

Lieve

Dat zal ook niet. Dat zou nogal maar bijzonder zijn. Dat de snelheid vertraagd wordt door onze wens voor veiligheid. Daar ben ik het echt totaal niet mee eens. Aan de ene kant ben ik het 100% mee eens dat je daar compromisloos in moet staan. Dus veiligheid is altijd het allerbelangrijkste. Maar ook daar rond het organiseren van die processen rondom veiligheid. Dus goede procedures, goede risicoanalyses, mensen goed meenemen, weten mensen wat ze moeten doen en gedragen mensen zich daar ook naar?

 

Lieve

Dat mag nooit. Dus dat zal ook nooit de snelheid ... Dat is ook onderdeel van wie je bent. En of je nu binnen of buiten werkt, binnen betekent dat je het inricht, zodat het ook veilig kan. En buiten betekent dat, dat je de procedures kent, dat je de risico's blijft zien en dat je je daarnaar gedraagt en dat mensen mekaar leren aanspreken. Dat is gewoon onderdeel van wie je bent.

 

Lieve

En als je daarboven hangt, dan weet je donders goed hoe gevaarlijk het is. En je bent alleen maar de hele dag bezig met veiligheid en iedereen draagt dat ook heel hoog in het vaandel. We praten over partnership, maar daar treffen we mekaar ontzettend. Ik vind dat heel erg prettig, dat TenneT het niveau zo hoog legt, want wij hebben veel liever, in dit geval toch weer de opdrachtgever. Ik mag zo niet meer praten, maar de partner die zegt: "Dit is voor mij super super belangrijk. En ik sta dus ook toe dat je 's ochtends even aftrapt met aandacht voor veiligheid." Dan een opdrachtgever die zegt van: "Jagen, jagen, jagen."

 

Maarten

Dat je ons aanspreekt als het niet veilig is en gewoon het werk stillegt. Die ruimte is er ook.

 

Lieve

En dat vind ik zo belangrijk, die ruimte is er bij TenneT. Want wij zeggen heel sterk: "Voel je nou veilig om te stoppen." Dus als het onveilig is, mag je stoppen. En dan is het fantastisch dat je TenneT hebt die zegt: "Bravo Spie. Je hebt het werk stilgelegd." Want we hebben ook wel eens een keer andere klanten, die zeggen: "Hoezo, je stopt het werk?" TenneT zegt: "Bravo, je legt het werk stop" en onze mensen voelen zich daarin beschermd dat dat mag.

 

Sofie

Dat er echt een cultuur is van inderdaad, dat belangrijk vinden, dat uitdragen, elkaar erop aanspreken en ook de conclusies eraan verbinden als dat niet zo is. Heel goed om te horen. We gaan richting de afronding van dit gesprek. Kunnen we optimistisch zijn, als het gaat om de uitvoering van de energietransitie? Hoe hoopvol ben jij, Lieve?

 

Lieve

Ja, ik ben van nature optimistisch, dus ik heb zoiets van: kom maar op met die projecten. Vul die pijplijn en dan gaan we dat met elkaar wel realiseren.

 

Sofie

Kom maar op. Ze zegt het bijna tegen jou ook, Maarten?

 

Maarten

Nou ja, onze portfolio is zo groot, dus zet je maar schrap, want het komt eraan. En ik ben ook echt heel optimistisch. Ik vind wel dat we met elkaar er ook voor moeten zorgen dat we de horizon wel neerleggen waar die realistisch is. Dus we moeten wel blijven kijken dat 2030 het doel is van de CO2 reductie en 2050. En dan kunnen we echt ongelooflijk veel doen. Als je ziet wat we de afgelopen 10 jaar hebben gepresteerd, dat hadden we 12 jaar geleden ook niet verwacht. Dus dus de komende 10 jaar gaan we ook meer doen, dan we nu verwachten. Daar ben ik van overtuigd. Dus dat gaan we samen doen met iedereen in de keten. En het belangrijkste is dat we daar keuzes maken.

 

Sofie

En waar staan we dan over 10 jaar of misschien 2030, is een logischer moment om aan te halen, Lieve?

 

Maarten

Nou ja, ik ... We zien nu al weken in Nederland waar meer dan 50% van elektriciteit opgewekt wordt uit zon en wind.

 

Sofie

Dat lees ik ook wel in het nieuws.

 

Maarten

Dus dan zitten we ongetwijfeld rond de 70. Hartstikke goed en dan is het aan de rest om de CO2 reductie te reduceren. Dus aan de gebouwde omgeving, aan de mobiliteit, aan de industrie.

 

Sofie

Ook wel weer fijn dat je niet overal verantwoordelijk voor bent.

 

Maarten

Gelukkig maar.

 

Sofie

Iedereen doet zijn deel. Het was erg leuk en interessant om jullie te spreken vandaag. Ik hoop dat luisteraars er veel aan gehad hebben, maar dat kan ik me haast niet anders voorstellen. Dank voor dit gesprek. Als je nou zit te luisteren en je denkt: "Ik wil reageren, of ik wil meer weten over dit onderwerp." Dan kun je contact opnemen met TenneT en dat kan via TenneT.eu/podcast of via de socials van TenneT.

 

Maarten

Dankjewel.

 

Lieve

Dankjewel.

 

Eerdere afleveringen

Op Spanning #1 - Over de klimaatakkoorden - Olof van der Gaag en Manon van Beek

Meer informatie over de eerste aflevering van Op Spanning, waarbij Olof van der Gaag en Manon van Beek met elkaar in gesprek gaan over de klimaatafspraken. Deze aflevering werd gepubliceerd op woensdag 23 februari 2022.

Op Spanning #2 - Industrie en energietransitie - Carolien Gehrels en Manon van Beek

In deze aflevering gaan Carolien Gehrels en Manon van Beek met elkaar in gesprek over de rol van de industrie in de energietransitie. De industrie zorgt voor een groot deel van de CO2-uitstoot in Nederland. Daar liggen dus kansen. Carolien vertelt ook meer over het vliegwieleffect van goede investeringen én hoe het buitenland naar onze energietransitie kijkt.

Op Spanning #3 - De nieuwe energie-economie - Patrick Lammers en Manon van Beek

In deze aflevering gaan Patrick Lammers en Manon van Beek met elkaar in gesprek over de nieuwe energie-economie. De industrie zorgt voor een groot deel van de CO2-uitstoot in Nederland. Daar liggen dus kansen. Carolien vertelt ook meer over het vliegwieleffect van goede investeringen én hoe het buitenland naar onze energietransitie kijkt.

Contact

Meer weten?

Heeft u tips, vragen of opmerkingen? Neem contact op via ons e-mailadres! We vinden het leuk om van u te horen.